Geçen asyryñ 70-80-nji ýyllarynda Türkmen-sovet edebiýatynda ýañsy (parodiýa) uly ösüşe eýe boldy. Ol döwürde şahyrlar biri biriniñ goşgularyna iş edinip, ýañsy ýazardylar. ”Edebiýat we sungat”, ”Ýaş kommunist” gazetleri, ”Tokmak” satiriki jurnaly gowy ýañsylary yzygiderli çap ederdiler.

Ýañsy gowy şahyrlaryñ eserlerine-de, gowşak şahyrlaryñ çala başy çatylan goşgularyna-da ýazylardy. Ol uly şahyrlaryñ abraýyna abraý goşsa, gowşak şahyrlary ile gülki ederdi. Ýöne hiç kime ondan gaçyp gutulma ýokdy: uly bol, kiçi bol, eger öz eserleriñde harsallyga ýol berseñ, onda dili duzlynyñ awy boljagyñ ikuçsyzdy.

Garaz, ýañsynyñ iki hili täsiri bardy: ol kimsäni ýere soksa, kimsäni, tersine, arşa götererdi. Uzak ýyllar goşgy çyrşap, ile özüni tanadyp bilmedik  körzehinleriñ  käbiri  dili duzly galamdaşlarynyñ ýañsysyndan soñ ile meşhur bolar ötägiderdi.

Bu janrda käte şowsuz çykan bir eser ýepbeklense, käte belli bir şahyryñ döredijiliginde yzygiderli görünýän ýetmezçilik tankyt edilerdi.

Ýañsa duçar bolan şahyrlar muny dürliçe kabul ederdiler: kimsi gülüp geçirse, kimsi ýañsyny duşmançylyk saýyp, ony ýazanyñ garşysyna diş-dyrnak bolup çykardylar. Dawa käte ula ýazyp, ýañsyny çap eden metbugat organy tankytlananyñ jogabyny-da çap etmeli bolardy.

Geçen asyryñ 80-nji ýyllarynda şeýle wakalaryñ  iki gezek bolup geçeni meniñ ýadymda. Olaryñ birinde şahyr Atamyrat Atabaýyñ ýazan ýañsysy şahyrlar Annaberdi Agabaý bilen Italmaz Nurynyñ ýiti garşylygyna uçrapdy. Olar kärdeşleriniñ ýañsysyny şahsy kemsitme, öte geçme saýyp, ”Ýaş kommunist” gazetinde gaharly jogaplaryny çap etdirdiler. Jogapda olar şahyr Atamyrat Atabaýy Lenin komsomoly baýragynyñ laureaty bolan abraýly kärdeşlerini aç-açan kemsitmäge we partiýanyñ, komsomolyñ nazary düşen şahyrlara şyltak atmaga synanyşykda aýypladylar.

Sebäbi agzalan ýañsyda Italmaz Nury bilen Annaberdi Agabaýyñ spirtli içgileri içmäge ökdelikleri, Ezraýyl janlaryny almaga gelse-de, ony içişmekde bäsleşip, gaçyryp biljekdikleri ýañzydylýardy. Ýañsylananlar bu "mahabaty" halamandyrlar...  

Öz galamdaşlarynyñ goşgularyna ýañsy ýazmagy gowy görýän Atamyrat Atabaý bilen baglanyşykly şuña meñzeş ýene-de bir waka şahyr Bapba Gökleñ bilen arada bolup geçdi. Emma B.Gökleñ galamdaşy bilen tutluşyp ýörmän, onuñ ýañsysyna ”Tokmak” jurnalynda ýañsy bilen jogap berip oñdy.

Her halda iñ esasy aýtmaly zat – sagdyn ösýän poeziýada ýañsy janrynyñ bolmagy hökman. Sebäbi ol poeziýanyñ ösüşine gowy täsir edýär, şahyrlary çig-çarsy goşgulary ile hödürlemekden saklaýar.

Biz ýañsynyñ gowy taraplaryny göz öñünde tutup, ”Güneşde” bu janra degişli eserleri çap etmäge başlaýarys. Türkmenistanly şahyrlar öz köne we täze ýañsylaryny bize ýollasalar, olary çap edip, köpçülige ýetirmekçi. Bu gezek siziñ dykgatyñyza geçen asyryñ 80-nji ýyllarynda şygyr söýüjileriñ arasynda uly meşhurlyk gazanan ”Gaýrañyzdan geçýän köçede durup!” atly edebi ýañsyny hödürleýäris.

”Güneş” Internet saýty,
A.Welsapar
2007-03-28