Hudaýberdi HALLY

M  Ö  J  E  K

H e k a ý a

       Ol bir bela-beterligiň geljegine jahan ýagtylaly bäri garaşýardy. Gün dogup, ýerden kölege göterilenden, ýakymsyz tarryldy eşidildi.

      Ses kem-kemden golaýlaşýardy. Janyna ýer tapmadyk möjek süreninden çykdy-da, öwrüm edip, sesiň garşysyna ugrady.

      Ol köp ýöredi. Ahyry töweregine garanjaklap, ýanyny ýel köwen çalynyň ykyşyna bukuldy. Birhaýukdan aýylganç tarryldy golaýlap geldi. Tarryldynyň üstünde goýun derisini kellesine geýen mal eýesi gaýşarylyp otyrdy. Döşünden bolsa ýowuz bela kese asylgydy. Agzyndan ot çykarýan ol gara belanyň sesi bu tarryldydan has eýmenç bolmaly.

      Tarryldy möjegiň düýnki geçen yzyny yzarlap barýardy. Kellesi goýun derili öňe – möjek yzynyň ugruna seredýärdi. Düýnki näletli yz bu belany aýlap-öwrüp, ahyry sürene elter, ol ýerdenem dolanyp bäri gaýdar.

      Möjek tarryldynyň yzynda galan ýakymsyz ysa seňrigini ýygryp, gahar bilen towusdy-da, gumdan guma aşdy.

      Ol güýjüni deňeçerläp, özüne känbir zor salman goldan-gola, pesden-pese inip, öz belet depeleriniň daşyndan öwrüm edip ugrady.

      Bu depeler onuňkydy. Ol janyny goramandy, şu depeleri welin gorapdy. Sowuk gyş gijeleri gum depeleriniň iň belent gerşine çykyp, gyýak gözlerini asmana dikýärdi. Bulutlaryň aňrysynda şemalyň garşysyna ýüzüp barýan Aýa seredip uzyn-uzyn uwlardy hem özüne höwür agtarardy. Ýöne ýekebaş erkinligini bar zatdan ýeg göredi. Kellesi goýun deriliniň malyny saklaýşy ýaly, nirede gezse-de, gözi çägindedi. Herne gelip, öz çägine siýip gidýärdi. Soň şol ysy alan jandaryň çäkden geçip, aw edip bilse, halaly bolsun!

       Ol ýere bagryny berip, agyr süriniň daşyndan aýlanýardy. Onuň ysyny alan jandarlar birnäçe gün peşewini saklap bilmezdiler. Süriniň ýelesi-de, ygy-da onuňkydy. Indi bolsa bu meýdan möjegi gorap bilmeýär. At tezegine bukulan möjek öz süreninden, pezzik çetidir çalynyň saýasyndan, ýel köwen oýtumlardan janyna pena tapman, seňkildäp gaçyp barýar. Diňe gaçmagam däl, mesgeni bilen hoşlaşýar.

      Demini dürsemäge duranynda, şol ýakymsyz tarryldy allowarradan eşidildi. Möjek ýaňadan aýagyna bat berdi. Şemalyň şuwwuldysyna tizligini deňeçerläp, öňküsinden has çalt ylgap başlady.

      Ol soňky duranynda, tarryldynyň ýygjamlaşýanyny aňdy-da, gyssanjyna güne seretdi. Gün entek köp wagtlap ýokarda saklanjakdy. Muny ol güne seretmände-de bilýärdi, emma soňky güni bolansoň, seredip galdy. Düýnki awlan awynyň – göni baryp alyp gaýdan bir toklusynyň hem iň soňky awdygyny bilipdi. Elbetde, owaly bilen onuň kanagady gutardy. Ol öz nebsine buýrup bilmedi. Nebsine çapyp awlan awyny iýeninde, ömrüniňem tamamlanjagyny bilipdi. Ondan soňky gutaran zat uky boldy. Indi teninde jany hem ep-esliräk güýji galdy. Başyna goýun derisini geýen yzyndan ýetip janynyn alýança, güýji-de harçlamak gerek.

       Tarryldy bilen aralyk açyklaşdy. Sapalaga ýer galmady, al-mekirligem gutardy. Möjek bar ümzügini öňe berdi. Sebäbi tarryldy ony gönüläp kowup başlapdy.

      Şol gide-gide ahyry möjegiň içinde nämedir bir zat üzüldi. Demi gelmeýärdi. Indi güýjem gutaran bolarly. Ony ýüz-müň beladan halas eden we ekläp-saklan ýüwrük aýaklary diýen etmeýärdi. Aýaklary edil guýrugy ýaly epilip ýatyrdy.

      Möjek iki ýana sazanaklady. Ahyrynda ýamzyny art aýaklarynyň arasyna berkje gysyp, syrtyny ýere goýdy.

       Tarryldy ara çäk salyp saklandy. Kellesi goýun derili hä diýmän, eline gara belany aldy.

       Şu ömrüne itleriň gargynjynyň oňa ýetmeýşi ýaly, möjegiň gözündäki gazap hem garşysyndaka ýetmedi.

       Dünýä ümsümlik aralaşdy. Nämeler boljagyny aňan ýaly, töwerek galdyrap başlady hem howsalaly güwwüldi döredi.

       Öwzaýyň ýaramazdygyny bilen möjek teninden huşunyň göterilýändigini bilýärdi. Bedeniniň iň ejiz bölekleri – ýüregi bilen gözi hanasyndan çykyp barýardy. Aşa dartylan damarlary üzüleýin diýýärdi. Has beterem syrty saklamak gerekdi, ony nämedir bir zada diräp, şol gara belanyň öňünde durmalydy.

      Arman, şol direg ýokdy, hatda bir töňürtge, iriräk kesek bolsady. Älem ýalazydy hem ýalaňaçdy. Möjek bolsa göwresini saklap bilmän, gözüni özüne gezelen goşa nilden aýyrman, iki ýana süýşenekleýärdi.

       Sähelçe daýanç bolanynda, ol ölümiň öňünde-de bir durup görjekdi.

07. 12. 92 ý.     A ş g a b a t.